Dane satelitarne pomogły naukowcom zarejestrować nietypową zmianę w ruchu stopionego żelaza w zewnętrznym jądrze Ziemi. Chodzi o obszar pod równikową częścią Oceanu Spokojnego, gdzie około 2010 roku strumienie metalu zaczęły przemieszczać się w przeciwnym kierunku, pisze geopolityka.org, powołując się na Europejską Agencję Kosmiczną.
Co odkryli badacze
Naukowcy przeanalizowali obserwacje satelitarne i naziemne dotyczące pola magnetycznego Ziemi i ustalili, że w zewnętrznym jądrze planety zaszły wyraźne zmiany dynamiczne. Zewnętrzne jądro znajduje się około 2200 kilometrów pod powierzchnią i składa się głównie ze stopionego żelaza.
To właśnie ruch tego metalu tworzy pole geomagnetyczne Ziemi, które chroni planetę przed promieniowaniem słonecznym oraz wpływa na działanie satelitów, systemów nawigacyjnych i części infrastruktury komunikacyjnej.
Strumienie pod Oceanem Spokojnym zmieniły kierunek
Według danych z badania duży region ciekłego żelaza pod równikową częścią Oceanu Spokojnego około 2010 roku zmienił charakter swojego ruchu. Wcześniej strumienie w tej strefie przemieszczały się głównie na zachód, jednak później zaczęły płynąć na wschód.
Do analizy wykorzystano dane zebrane w latach 1997–2025. Badacze opracowali informacje z misji satelitarnych Swarm i CryoSat Europejskiej Agencji Kosmicznej, a także z satelitów CHAMP i Ørsted.
Wyniki pracy opublikowano w czasopiśmie Journal of Studies of Earth’s Deep Interior.
Dlaczego ma to znaczenie dla nauki
Wcześniej zewnętrzne jądro często postrzegano jako stosunkowo stabilny system, w którym zmiany zachodzą powoli. Nowe dane pokazały, że poszczególne strumienie stopionego metalu mogą zmieniać się szybciej, niż dotąd zakładano.
Główny autor badania, Frederik Dahl Madsen ze Szkoły Nauk Geologicznych w Edynburgu, zaznaczył, że rozległe odwrócenie strumienia pod Oceanem Spokojnym rodzi nowe pytania dotyczące procesów zachodzących w głębokich warstwach planety.
Obecnie badacze nie ustalili, czy ta zmiana była krótkotrwałą anomalią, częścią procesu cyklicznego, czy początkiem nowego etapu cyrkulacji zewnętrznego jądra.
Po 2020 roku strumień zaczął słabnąć
W pracy wskazano również, że po 2020 roku wschodni strumień w tym obszarze zaczął słabnąć. Naukowcy zwrócili uwagę, że procesy te zbiegły się ze zmianami w wewnętrznym jądrze Ziemi, rejestrowanymi przez obserwacje geodezyjne i sejsmologiczne.
Dane z misji Swarm stały się jednym z kluczowych źródeł dla badania. Satelity, wystrzelone w 2013 roku, są wyposażone w bardzo czułe magnetometry, które mierzą pole magnetyczne Ziemi.
Dzięki tym obserwacjom naukowcy mogą oddzielać sygnały pochodzące z jądra planety od wpływu skorupy ziemskiej, oceanów, jonosfery i magnetosfery.
Czy stanowi to zagrożenie
Badacze podkreślają, że zmiana ruchu stopionego żelaza w zewnętrznym jądrze nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla ludzi. Jednocześnie takie procesy mają istotne znaczenie dla zrozumienia zmian w polu magnetycznym Ziemi.
Długotrwałe obserwacje satelitarne pozwalają dokładniej śledzić dynamikę jądra planety oraz badać procesy wpływające na pole geomagnetyczne.
Przeczytaj także o tym, że megaerupcja wulkanu Hunga Tonga-Hunga Ha’apai uruchomiła naturalny mechanizm oczyszczania atmosfery
