Ceny żywności na Ukrainie w ostatnich latach znacznie wzrosły i zbliżyły się do średnioeuropejskich poziomów. W niektórych przypadkach, na przykład jeśli chodzi o masło, ukraińscy konsumenci płacą już więcej niż w sąsiednich krajach UE. Cena tego produktu jest o 20–25% wyższa niż w Polsce, co tłumaczy się wysokimi kosztami produkcji na Ukrainie oraz znacznym wsparciem państwowym dla sektora rolnego w Europie – podaje geopolityka.org, powołując się na „Raport Inflacyjny” Narodowego Banku Ukrainy (lipiec 2025).
Zgodnie z ocenami Narodowego Banku Ukrainy, wzrost cen żywności wynika zarówno z czynników wewnętrznych – takich jak działania wojenne, niekorzystne warunki klimatyczne i rosnące koszty produkcji – jak i zewnętrznych, czyli globalnych zakłóceń logistycznych, zmian popytu oraz cen energii. Od 2020 roku światowa inflacja żywności przekroczyła 35%, podczas gdy ogólna inflacja nie sięgnęła nawet 25%.
Ukraina w tym kontekście wykazuje jeszcze szybszy wzrost. Od 2016 roku ceny żywności w kraju wzrosły o 79% w przeliczeniu na euro, podczas gdy w krajach UE – o 46%. Jednak nie wszystkie produkty wykazują taką samą dynamikę. Taniej niż w Europie nadal kosztują chleb, kasze, warzywa, owoce oraz olej słonecznikowy – dzięki lokalnej produkcji oraz niższym kosztom logistyki i surowców. Z kolei produkty pochodzenia zwierzęcego – wieprzowina, nabiał – są często droższe z powodu problemów strukturalnych branży i braku odpowiedniego wsparcia państwowego.
W pierwszej połowie 2025 roku wzrost cen utrzymał się po tymczasowym spadku wywołanym dewaluacją hrywny w latach 2023–2024. Na dynamikę cen wpływa również ograniczona siła nabywcza ludności. Gdy ceny zbliżają się do psychologicznego progu, popyt spada lub przenosi się na tańsze zamienniki.
Dodatkowym czynnikiem jest polityka podatkowa: na Ukrainie stawka VAT na żywność wynosi 20%, podczas gdy w Polsce tylko 5%, a w niektórych przypadkach obowiązuje stawka zerowa. To również sprzyja wzrostowi importu. W ciągu pierwszych sześciu miesięcy 2025 roku Ukraina zwiększyła import wieprzowiny 4,4-krotnie, mleka – 1,6-krotnie, kasz – o 48%, warzyw – dwukrotnie, a jabłek – ośmiokrotnie.
Handel w ramach strefy wolnego handlu z UE przyczynił się do wzrostu obrotów zagranicznych produktami spożywczymi, co również wywiera presję na ceny krajowe i sprzyja ich wyrównywaniu z europejskimi.
Wcześniej informowano, że na Ukrainie gwałtownie wzrosły ceny żywności: które produkty podrożały najbardziej.
