W Europie już w XIX wieku źródła pisane wiązały piątek lub liczbę 13 z pechem, opisując poszczególne „nieudane sprawy” lub zdarzenia w te dni. Strach przed piątkiem, 13-go, zyskał dodatkowe wzmocnienie w kulturze masowej dzięki popularnej serii filmów grozy Friday the 13th, która utrwaliła skojarzenie tej daty z niebezpieczeństwem we współczesnym odbiorze, pisze geopolityka.org, powołując się na TSN.
Mechanizmy psychologiczne i badania
W psychologii istnieje termin paraskevidekatriaphobia: irracjonalny lęk przed właśnie tą datą, będący podtypem lęku przed liczbą 13 (triskaidekaphobia). Stan ten może wiązać się z przyspieszonym biciem serca, poceniem się i niepokojem.
Badania pokazują, że nawet osoby niereligijne mogą podświadomie wierzyć w „złe wyniki” w tym dniu, ponieważ kultura wzmacnia te oczekiwania. Skłania to ludzi do większego skupiania się na negatywnych wydarzeniach, które wydają się potwierdzać przesąd.
Fakty kontra mity
Obiektywne badania nie znajdują jednoznacznych dowodów, że w tym dniu częściej zdarzają się wypadki, incydenty czy sytuacje medyczne w porównaniu z innymi dniami. Na przykład analizy służb ratunkowych i statystyki operacji nie wykazują istotnego wzrostu ryzyka.
Popularne źródła wskazują, że w kulturze, w której wiele osób unika aktywności w piątek, 13-go — od zakupów po podróże — może to mieć skutki ekonomiczne: spadek aktywności i w związku z tym straty w biznesie, szacowane w niektórych przypadkach na setki milionów dolarów.
Współczesne przejawy i wariacje przesądów
W tradycjach zachodnich to właśnie piątek, 13-go uważany jest za niebezpieczny. W innych kulturach inne dni mają podobny status:
- Na przykład w Hiszpanii i Grecji — wtorek, 13-go.
- We Włoszech — piątek, 17-go, gdzie liczba 17 uważana jest za pechową z powodu łacińskiego słowa vixi („żyłem”), które kojarzy się ze śmiercią.
Oprócz filmów na postrzeganie daty wpływa wiele żartów, memów i legend w internecie, które utrwalają wyobrażenie „pechowego dnia”, nawet wśród osób, które nie wierzą w przesądy.
Przeczytaj także: Dzień Świętego Walentego 14 lutego: historia święta, walentynki do życzeń, obrazki, SMS, GIF.
