Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaproponował zmianę, która mogłaby istotnie wpłynąć na sposób wypłacania emerytur i rent. Chodziło o odejście od przekazów pocztowych i kierowanie świadczeń wyłącznie na rachunki bankowe. Dla części seniorów oznaczałoby to koniec wypłat gotówkowych dostarczanych do domu przez listonosza, pisze geopolityka.org, powołując się na gazetaprawna.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie uwzględniło jednak tej propozycji w obecnie procedowanym projekcie. Oznacza to, że emeryci i renciści, którzy dziś otrzymują pieniądze w gotówce, nie muszą zakładać konta bankowego ani zmieniać dotychczasowego sposobu odbioru świadczenia.
Emerytury tylko na konto bankowe. Czego chciał ZUS?
ZUS zgłosił propozycję, aby świadczenia emerytalno-rentowe były wypłacane wyłącznie w formie bezgotówkowej. W praktyce oznaczałoby to likwidację przekazów pocztowych i obowiązek wskazania rachunku bankowego do wypłaty emerytury lub renty.
Pomysł pojawił się przy okazji prac nad projektem UDER75. Główne założenia tego projektu dotyczą ograniczenia obowiązków administracyjnych związanych z dorabianiem do emerytur i rent. Resort chce, aby ZUS w większym stopniu korzystał z danych znajdujących się już w systemach, zamiast wymagać od świadczeniobiorców i płatników dodatkowych informacji.
Projekt ma przede wszystkim zmniejszyć biurokrację, w tym ograniczyć coroczny obowiązek informowania ZUS o wysokości przychodów przez większość osób objętych takim rozliczeniem. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów przypada na III kwartał 2026 roku.
W toku tych prac ZUS zaproponował także zmianę dotyczącą samego sposobu wypłaty świadczeń. Ministerstwo uznało jednak, że taki postulat wykracza poza zakres przygotowywanej regulacji.
Czy emerytury od listonosza zostaną zlikwidowane?
Na obecnym etapie nie ma decyzji o likwidacji wypłat gotówkowych. Seniorzy, którzy odbierają emeryturę lub rentę za pośrednictwem operatora pocztowego, nadal mogą korzystać z tej formy wypłaty.
Stanowisko resortu oznacza, że propozycja ZUS nie została wpisana do projektu UDER75. Nie wprowadzono więc obowiązku posiadania konta bankowego przez wszystkich emerytów i rencistów. Nie określono także daty zakończenia przekazów pocztowych.
Obecnie sytuacja wygląda następująco:
- nie ma obowiązku zakładania konta bankowego przez każdego emeryta i rencistę;
- nie przyjęto przepisów likwidujących wypłaty gotówkowe;
- nie wskazano terminu zakończenia doręczania świadczeń przez listonosza;
- obecni świadczeniobiorcy nie muszą zmieniać sposobu odbioru pieniędzy;
- projekt UDER75 dotyczy głównie ograniczenia formalności przy rozliczaniu przychodów.
Dla seniorów najważniejsze jest więc to, że samo zgłoszenie propozycji przez ZUS nie zmienia obowiązujących zasad wypłaty świadczeń.
Dlaczego ZUS chce przelewów zamiast przekazów pocztowych?
ZUS argumentował swoją propozycję przede wszystkim kosztami oraz organizacją wypłat. Według danych przywoływanych przez Zakład 81,8 proc. świadczeń trafia już na rachunki bankowe. Oznacza to, że zdecydowana większość emerytów i rencistów korzysta z przelewów.
Nadal jednak blisko jedna piąta wypłat odbywa się w inny sposób. W tej grupie znajdują się osoby, które świadomie wybierają gotówkę, ale także seniorzy z ograniczonym dostępem do banków, bankomatów lub usług cyfrowych. Część z nich może mieć również trudności zdrowotne albo techniczne z samodzielną obsługą rachunku.
Z punktu widzenia ZUS przelew bankowy jest prostszy i tańszy. Nie wymaga obsługi gotówki, transportu pieniędzy ani doręczania ich do miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. Zakład wskazuje również na kwestie bezpieczeństwa osób uczestniczących w dostarczaniu środków.
Ile kosztuje przelew, a ile przekaz pocztowy?
Jednym z najważniejszych argumentów ZUS jest różnica w kosztach. Przelew bankowy ma kosztować około 9 groszy, natomiast przekaz pocztowy blisko 20 zł. Przy milionach wypłat taka różnica może mieć duże znaczenie dla kosztów całego systemu.
Nie oznacza to jednak, że na podstawie samych stawek można automatycznie wyliczyć całkowite oszczędności. Do pełnej oceny potrzebne byłyby szczegółowe dane o liczbie wypłat, częstotliwości ich realizacji, warunkach obsługi oraz grupach świadczeniobiorców korzystających z konkretnych form płatności.
Dla ZUS argument ekonomiczny pozostaje jednak istotny. Dlatego temat stopniowego przechodzenia na wypłaty bezgotówkowe pojawia się w debacie publicznej od kilku lat.
Czy emeryt musi mieć konto bankowe w 2026 roku?
Nie. Obecnie emeryt lub rencista nie musi posiadać rachunku bankowego wyłącznie po to, aby otrzymywać świadczenie z ZUS. Przepisy pozwalają na wypłatę pieniędzy na konto, ale nadal funkcjonują także wypłaty realizowane za pośrednictwem operatora pocztowego.
Oznacza to, że seniorzy korzystający z przekazów pocztowych nie mają obowiązku pilnego zakładania rachunku. Zmiana tego rodzaju wymagałaby nowelizacji przepisów, przejścia całej ścieżki legislacyjnej oraz określenia zasad dla osób, które nie korzystają z bankowości.
Nie wiadomo również, jak wyglądałby ewentualny przyszły projekt. Ustawodawca musiałby zdecydować, czy nowe zasady objęłyby wszystkich świadczeniobiorców, tylko nowych emerytów i rencistów, czy też przewidziano by wyjątki dla osób w szczególnej sytuacji.
Czy ZUS może wrócić do pomysłu wypłat tylko na konto?
Takiego scenariusza nie można wykluczyć, ale wymagałby on odrębnych działań legislacyjnych. Obecna decyzja ministerstwa dotyczy konkretnej propozycji zgłoszonej przy projekcie UDER75. Resort uznał, że zmiana sposobu wypłacania emerytur i rent nie mieści się w zakresie tej regulacji.
Gdyby temat powrócił w osobnym projekcie, konieczne byłoby rozstrzygnięcie kilku kwestii. Najważniejsze dotyczą osób wykluczonych cyfrowo, mieszkańców terenów z ograniczonym dostępem do placówek bankowych i bankomatów oraz seniorów, którzy z powodów zdrowotnych nie są w stanie samodzielnie korzystać z konta.
Do ustalenia pozostawałyby także prawa obecnych świadczeniobiorców. Możliwe byłyby różne rozwiązania, na przykład stopniowe obejmowanie nowych emerytur i rent albo wprowadzenie wyjątków dla osób, które nie mogą korzystać z bankowości. Żaden z takich wariantów nie został jednak obecnie przyjęty.
Czy emerytury od listonosza znikną w 2027 roku?
Nie ma podstaw, aby wskazywać 2027 rok jako datę zakończenia wypłat gotówkowych. Taki termin nie wynika ani z obowiązujących przepisów, ani z przyjętego harmonogramu zmian.
Nieporozumienia mogą wynikać z tego, że propozycja ZUS pojawiła się podczas prac nad zmianami legislacyjnymi. Samo zgłoszenie postulatu nie oznacza jednak, że nowe zasady zaczynają obowiązywać.
Obecnie należy odróżnić trzy kwestie: propozycję instytucji, projekt ustawy oraz obowiązujące prawo. W tej sprawie ZUS przedstawił pomysł przejścia na wypłaty wyłącznie bezgotówkowe, ministerstwo nie uwzględniło go w projekcie UDER75, a dotychczasowe formy wypłaty świadczeń nadal pozostają dostępne.
Dopóki nie pojawi się osobny projekt ustawy i konkretne przepisy, emerytura lub renta dostarczana przez listonosza pozostaje możliwa na dotychczasowych zasadach.
Przeczytaj także: 2403 zł miesięcznie dla każdego — decyzja Sejmu w sprawie nowego świadczenia.
