Do Sejmu trafiła petycja dotycząca zmian w systemie emerytalnym dla rodziców, którzy przez wiele lat łączyli aktywność zawodową z wychowywaniem dzieci. Autorzy postulatu chcą m.in. doliczania dodatkowych lat do stażu pracy za każde wychowane dziecko, podwyższenia przyszłych świadczeń oraz rozszerzenia rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego na rodziców trojga dzieci, pisze geopolityka.org, powołując się na infor.pl.
Sprawą ma zająć się sejmowa Komisja do Spraw Petycji. Wniosek dotyczy przede wszystkim osób, które przez dekady pracowały, prowadziły działalność gospodarczą, opłacały składki, a jednocześnie wychowywały dzieci.
Rodzice pracujący zawodowo wskazują na nierówne traktowanie
Autorka petycji opisuje sytuację rodziców, którzy wychowali troje dzieci, ale nie mogą skorzystać z rozwiązań przewidzianych dla osób wychowujących co najmniej czworo dzieci. Wskazuje przy tym na własny przykład: niemal 40 lat pracy, prowadzenie działalności gospodarczej, regularne opłacanie składek i wychowanie trojga dzieci.
W petycji podkreślono, że obecny system emerytalny nie premiuje w wystarczający sposób osób, które jednocześnie pracowały i pełniły obowiązki rodzicielskie. Szczególnie dotyczy to przedsiębiorców, którzy przez lata finansowali składki z własnych środków i ponosili ryzyko prowadzenia firmy.
Autorka zwraca uwagę na różnicę między sytuacją rodziców trojga dzieci a osobami objętymi świadczeniem „Mama 4+”. Jej zdaniem obecne przepisy mogą prowadzić do sytuacji, w której osoba z wieloletnim stażem pracy i trojgiem wychowanych dzieci otrzymuje świadczenie niewiele wyższe od osoby, która nie pracowała zawodowo, ale wychowała czworo dzieci.
Jak obecnie naliczana jest emerytura?
Po reformie emerytalnej z 1999 r. wysokość emerytury w Polsce została ściśle powiązana z kapitałem zgromadzonym na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS. Ostateczna kwota świadczenia zależy przede wszystkim od:
- długości aktywności zawodowej,
- wysokości opłacanych składek,
- kapitału początkowego,
- średniego dalszego trwania życia przy przejściu na emeryturę.
Sam staż pracy nie przesądza dziś o prawie do emerytury w nowym systemie, obejmującym osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. Ma jednak znaczenie przy ustalaniu prawa do emerytury minimalnej.
W systemie funkcjonują także przepisy pozwalające uwzględniać niektóre okresy związane z opieką nad dzieckiem. Dotyczy to m.in. urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego w celu sprawowania opieki oraz okresów niewykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem.
Obecnie takie okresy mogą być uwzględniane maksymalnie do 6 lat, niezależnie od liczby dzieci. To właśnie ten limit jest jednym z głównych punktów krytyki w petycji.
Postulat: 4 lata stażu za każde wychowane dziecko
Jedna z propozycji zakłada doliczanie 4 lat do stażu pracy za każde wychowane dziecko. Autorka petycji wskazuje, że przy obecnym limicie rodzice trojga dzieci nie mogą w pełni uwzględnić wszystkich okresów opieki w stażu emerytalnym.
W petycji przywołano również rozwiązania funkcjonujące w innych państwach europejskich. Jako przykład wskazano Austrię, gdzie za dziecko doliczane są okresy związane z opieką, oraz Niemcy, gdzie system przewiduje mechanizmy emerytalne powiązane z wychowywaniem dzieci.
Postulat ma dotyczyć nie tylko samego stażu pracy, ale również realnej wysokości świadczenia. Według autorki wychowanie dzieci, które w dorosłym życiu pracują i odprowadzają podatki oraz składki, powinno być traktowane jako wkład w stabilność systemu ubezpieczeń społecznych.
Przedsiębiorcy mogą być szczególnie dotknięci obecnymi zasadami
W petycji mocno zaakcentowano sytuację osób prowadzących działalność gospodarczą. Przedsiębiorcy podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, ale wysokość ich przyszłej emerytury zależy od sumy składek zapisanych na koncie w ZUS.
W praktyce oznacza to, że osoby prowadzące działalność przez wiele lat mogą otrzymać świadczenie zależne od podstawy, od której opłacały składki. Autorka petycji wskazuje, że system nie uwzględnia dodatkowego obciążenia, jakim było równoczesne prowadzenie firmy i wychowywanie dzieci.
Wniosek zakłada więc wprowadzenie mechanizmów, które lepiej odzwierciedlałyby łączny wkład rodziców w rynek pracy, system składkowy oraz demografię.
Świadczenie Mama 4+ także dla rodziców trojga dzieci?
Drugim ważnym elementem petycji jest propozycja rozszerzenia rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Obecnie tzw. Mama 4+ przysługuje osobom, które wychowały co najmniej czworo dzieci i nie mają dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania.
Świadczenie może zostać przyznane:
- matce po ukończeniu 60 lat,
- ojcu po ukończeniu 65 lat,
- osobie, która wychowała co najmniej czworo dzieci,
- osobie, która ze względu na wychowywanie dzieci nie podjęła pracy albo z niej zrezygnowała,
- osobie bez dochodu pozwalającego na podstawowe utrzymanie.
Autorka petycji postuluje objęcie tym rozwiązaniem także rodziców trojga dzieci albo stworzenie osobnego mechanizmu podwyższającego ich świadczenia emerytalne.
Opinia do petycji: rozszerzenie Mama 4+ bez rekomendacji
W przygotowanej opinii nie zarekomendowano uwzględnienia postulatu dotyczącego rozszerzenia rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego na rodziców trójki dzieci. Wskazano, że obecne świadczenie ma szczególny charakter i jest skierowane do osób, które wychowały co najmniej czworo dzieci oraz nie posiadają środków do życia.
Autorzy opinii zwrócili uwagę, że ustawodawca ma prawo różnicować sytuację poszczególnych grup, jeżeli przemawiają za tym określone kryteria. W tym przypadku takim kryterium jest liczba wychowanych dzieci oraz brak dochodu zapewniającego utrzymanie.
Jednocześnie podkreślono, że państwo może modyfikować system emerytalny i wprowadzać rozwiązania wspierające rodziców aktywnych zawodowo.
Możliwe kierunki zmian w emeryturach rodziców
W opinii wskazano kilka potencjalnych rozwiązań, które mogłyby zwiększyć ochronę emerytalną rodziców łączących pracę z wychowywaniem dzieci.
Wśród analizowanych możliwości znalazły się:
- wydłużenie okresów opieki nad dzieckiem zaliczanych do stażu emerytalnego,
- zwiększenie limitu obecnie wynoszącego 6 lat,
- uznanie części okresów opieki za okresy składkowe,
- podwyższenie składek finansowanych przez państwo za osoby opiekujące się dzieckiem,
- wydłużenie okresu zawieszenia działalności gospodarczej w celu opieki nad dzieckiem,
- stworzenie dodatku do emerytury za wychowanie dzieci,
- przygotowanie osobnego rozwiązania dla rodziców trojga dzieci.
Takie zmiany wymagałyby jednak oceny skutków finansowych dla budżetu państwa i Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Sejm skieruje sprawę do resortów?
W opinii zaproponowano, aby w części dotyczącej podwyższenia świadczeń dla rodziców aktywnych zawodowo skierować dezyderat do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwa Finansów i Gospodarki.
Resorty miałyby ocenić, czy obecna sytuacja finansów publicznych oraz problemy demograficzne uzasadniają przygotowanie zmian w systemie emerytalnym.
Sprawa znajduje się w kalendarzu prac Komisji do Spraw Petycji. O dalszych losach propozycji zdecydują posłowie po analizie petycji i przedstawionych opinii.
Przeczytaj także: Hantawirus na statku wycieczkowym. Trzy osoby zmarły po rejsie po Atlantyku.
