piątek, 22 listopad 2013 08:53

Malwina Kołodziejczak: Zarys systemów politycznych państw latynoamerykańskich

Oceń ten artykuł
(0 głosów)

pastwo-i-polityka-w-al

  Malwina Kołodziejczak

Recenzja: Piotr Łaciński (red. nauk.), Państwo i polityka w Ameryce Łacińskiej. Zarys systemów politycznych państw latynoamerykańskich, Wydawnictwo: Difin, Warszawa 2013, 320 ss.

Opisywana publikacja poświęcona jest scharakteryzowaniu państw Ameryki Łacińskiej w kontekście systemów politycznych. Kontynent ten zaczyna odgrywać coraz to ważniejszą rolę na współczesnej scenie międzynarodowej, dlatego dobrze, że pojawia się coraz więcej publikacji, dotyczących tego regionu. Wiele prac omawia historię tego regionu, a w ostatnich latach powstały kolejne, nowe i wartościowe pozycje, które dotyczą czasów współczesnych. Jednak w znakomitej większości książki te nie wypełniały założeń tematycznych tej pracy.

Omawiana publikacja jest o tyle wartościowa, że oprócz merytorycznej kondensacji tematu może stanowić przyczynek do dalszych rozważań oraz analizy. Wartość jest tym większa, że w jednej książce znajdują się teksty wybitnych znawców tematu, wśród których wymienić należy: Mariana Floriana Gawryckiego, Katarzynę Krzywicką, Kingę Brudzińską czy Piotra Łacińskiego.

We wstępie zaznaczono, że praca nie stanowi analizy porównawczej, a jest jedynie kompendium. Dlatego we wszystkich rozdziałach ich autorzy dokonują charakterystyki systemów politycznych zgodnie z przyjętym schematem, w którym omawia: rys historyczny, części składowe reżimu politycznego (założenia prawnoustrojowe, prawo konstytucyjne, podział i kompetencje władz etc.), współczesną scenę oraz kulturę polityczną. 

Publikacja powyższa złożona jest z dwudziestu rozdziałów, w których poruszone zostały odrębnie poszczególne państwa. Wybór dwudziestu państw (czyli nie wszystkich spośród państw latynoamerykańskich) ma obejmować te, która są byłymi koloniami hiszpańskich albo portugalskimi oraz Haiti. Jak zaznaczono, wyłączono państwa zależne oraz byłe kolonie brytyjskie i holenderskie z racji różnic w ustrojach i systemach politycznych. A szkoda, byłoby to doskonałym przykładem, że w państwach Ameryki Łacińskiej systemy i wzorce ustrojowe różnią się i można by dostrzec skąd te różnice wynikają.

Każdy rozdział opisuje inne państwo, jest to odpowiednio: Meksyk, Haiti, Dominikana, Kuba, Gwatemala, Honduras, Salvador, Nikaragua, Kostaryka, Panama, Kolumbia, Wenezuela, Ekwador, Peru, Boliwia, Chile, Argentyna, Paragwaj, Urugwaj, Brazylia.

Zgodnie z powyższym, przykładowo, rozdział pierwszy, dotyczący Meksyku (Anita Oberda-Monkiewicz) rozpoczyna się od krótkiego opisu historycznego, skierowanego na rozwój ustrojowy i podkreślenie najważniejszych momentów w wiekach XIX i XX, które wpłynęły na obecny kształt systemu politycznego. Później następuje charakterystyka konstytucji z 1917 r., która jest aktem obowiązującym do dziś oraz ewolucja systemu po 2000 r.

W rozdziale drugim, zwięźle opisano (P. Łaciński) Haiti, wychodząc od czasów przed niepodległością aż po wspomnienie o trzęsieniu ziemi i jego skutkach. Nakreślono także tamtejszą specyfikę sceny i kultury politycznej oraz podstawy ustrojowe. W następnym rozdziale ten sam autor opisuje – w podobnym tonie jak rozdział wcześniejszy – Dominikanę, choć większą uwagę skupia na ustroju konstytucyjnym.

Rozdział trzeci zawiera charakterystykę Kuby (M. F. Gawrycki) od czasów uzyskania niepodległości do rewolucji, poprzez kształtowanie się systemu ustrojowego aż po przemiany polityczne i gospodarcze w latach 90-tych.

Gwatemala opisana jest w rozdziale piątym (P. Łaciński). Autor rozpoczyna od charakterystyki rządów liberalnych i konserwatywnych dyktatorów, poprzez demokratyzację w okresie rewolucji, aż po militaryzację w okresie wojny domowej i początki demokratyzacji. Następnie opisuje ustrój konstytucyjny w świetle Konstytucji z 1985 r., która z pewnymi zmianami obowiązuje do dziś. Autor odnosi się także do kwestii społecznych i dyskryminacji Indian.

W rozdziale szóstym (P. Łaciński), dotyczącym Hondurasu nazwanego na potrzeby tej publikacji przekornie choć nie bez powodu „republiką bananową” można znaleźć rys historyczny i historyczne początki kształtowanie obecnego ustroju, regulacji prawno konstytucyjne i próbę umiejscowienia Hondurasu wraz z jego problemami na współczesnej scenie politycznej.

W rozdziale jedenastym autorka (K. Brudzińska) rozpoczyna rozważania dotyczące Kolumbii od kwestii historycznych, którym poświęca dużo uwagi. Rozpatruje, m.in. ustrój polityczny tego kraju w XIX w. oraz powstanie partii politycznych i narodziny, a także upadek systemu dwupartyjnego. Analizuje także system polityczny i ustrój w świetle konstytucji z 1991 r. oraz rządy prezydenckie. Autorka przedstawia również cechy kolumbijskiej kultury politycznej.

W następnym rozdziale opisano historię Wenezueli i jej systemu politycznego (K. Krzywicka) w okresie scentralizowanego państwa narodowego oraz dojście do demokratyzmu. Autorka analizuje także okres transformacji lat 90. i jej wpływ na współczesną strukturę ustrojową.

Jakby, na przekór ważności państw, rozdział ostatni dotyczy Brazylii (Stanisław Barański). Autor opisuje najważniejsze wydarzenia w niepodległej Brazylii mające istotny wpływ na kształtowanie się reżimu politycznego. Poprzez charakterystykę obwiązującej Konstytucji zostaje opisany współczesny ustrój i scena polityczna. Autor zaznacza też wpływ otoczenia na system polityczny i wzrost znaczenia Brazylii nie tylko w regionie, ale i na świecie.

Każda część stanowi odrębne kompendium wiedzy, w którym, co do zasady, rzeczowo opisuje się podłoże historyczne ustroju i systemu politycznego, następnie przedstawia się czasy współczesne  reżimu politycznego z charakterystyką elementów prawa konstytucyjnego i systemu wyborczego(często na przykładach wybranych wyborów), a także, co istotne, znaleźć można odniesienie do stanu aktualnego. Czytelnik, zatem, otrzymuje zwięzły, lecz skondensowany materiał naukowy.

Mimo, że celem książki nie było przedstawienie systemu bezpieczeństwa w poszczególnych państwach czy polityki zagranicznej, to jednak ich włączenie do analizy byłoby wartością dodaną dla omawianej pozycji.

Podsumowując, jest to publikacja ciekawa, potrzebna na rynku, której lektura wydaje się niezbędna dla osób zainteresowanych latynoamerykańską sceną stosunków międzynarodowych. Szczegółowa analiza tej pracy może stać się impulsem do dalszych badań nad regionem Ameryki Łacińskiej.

Pozycja do nabycia w księgarni internetowej wydawnictwa.

Czytany 4604 razy Ostatnio zmieniany czwartek, 30 październik 2014 00:04