niedziela, 02 październik 2011 07:39

Łukasz Reszczyński: O macedońskich problemach...

Oceń ten artykuł
(1 głos)

macdysniep


  Łukasz Reszczyński

Recenzja: Macedoński dyskurs niepodległościowy, red. I. Stawowy-Kawka, M. Kawka, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2011, 271 ss.

Macedonia, jej historia, kultura oraz funkcjonowanie we współczesnych stosunkach międzynarodowych to temat, która nadal nie znajduje wyczerpującego przedmiotu badań w polskiej historiografii. Mimo tego można już mówić o wybitnych postaciach polskiej nauki zajmujących się tą tematyką, do których z pewnością zalicza się Irena Stawowy-Kawka.

Bez wątpienia tematyka problemu macedońskiego zeszła w dzisiejszych czasach na margines europejskiej polityki bezpieczeństwa. Względna stabilizacja tego kraju tworzy zamglony obraz rzeczywistej sytuacji, która nadal pozostaje daleką od ideału. Krokiem w kierunku przełamania tej umysłowej stagnacji jest niewątpliwie praca pod redakcją Ireny Stawowy-Kawki i Macieja Kawki, wydanej przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego - „Macedoński dyskurs niepodległościowy”.

Praca jest owocem wieloletniej juz współpracy Uniwersytetu Jagiellońskiego z macedońskimi ośrodkami naukowymi (przede wszystkim z Instytutem Historii Narodowej w Skopiu oraz Instytutem Języka Macedońskiego Krste P. Misirkova w Skopiu). Wpisuje się ona ponadto w kolejny tom studiów, poświęconych tematyce Macedonii.

Pozycja ma charakter interdyscyplinarny i zgodnie z tym kluczem została podzielona na trzy części:

I. Historia, literatura, kultura,
II. Nauka, język, media,
III. Macedonia w stosunkach międzynarodowych.

Z perspektywy geopolitycznej najciekawszy zasób wiedzy niesie za sobą oczywiście część trzecia, jednak nie oznacza to, że czytelnik o takim profilu nie znajdzie ciekawych treści w poprzednich dwóch rozdziałach. Interesujący temat z historii Macedonii podejmuje Elżbieta Znamierowska-Rakk, w swoim tekście „Wewnętrzna Macedońska Rewolucyjna Organizacja i Naczelny Komitet Macedońsko – driński na przełomie XIX i XX wieku. Sojusznicy i rywale?”. Przyczynek ten podejmuje niezwykle istotny z perspektywy funkcjonowania współczesnej Macedonii temat, który w polskiej historiografii nie znajduje szerszego odzewu. Dla czytelników zainteresowanych historią z pewnością wartościowy okaże się również tekst Todora Čepreganova „Informbiroto za Makedonija vo britanskata dokumentacija”, poświęcony ocenie wewnętrznej sytuacji politycznej w komunistycznej ówcześnie Jugosławii przez stronę brytyjską. Jest to znakomity przyczynek do badań nad geopolityczną stroną egzystencji Jugosławii w okresie zimnej wojny, który w polskiej literaturze jest prawie nieobecny.

Bardzo wartościowym jest artykuł autorstwa Pawła Płaneta (rozdział Nauka, język, media) „Echa konfliktów i sporów wokół Macedonii w prasie amerykańskiej”. Podjęta tematyka wpisuje się w szerszą dyskusję nad charakterem polityki Stanów Zjednoczonych w regionie bałkańskim. Podobnie jak w przypadku Macedonii, nosi ona znamiona daleko idących uproszczeń (zgodnych przede wszystkim z interesem amerykańskim) oraz pewnego rodzaju stereotypizacją, czego doskonałym przykładem jest wojna domowa w Bośni i Hercegowinie.

Bardzo cenne z perspektywy badań nad współczesną sytuacją polityczną w Republice Macedonii są niewątpliwie artykuły Goce Cvetanovskiego „Pretsedatelskite i lokalnite izbowi vo mart 2009 godina vo Republika Makedonija na internet” oraz „Kritička analiza na diskursot (KAD) na pretsedatelskite i na lokalnite ozbori vo marti 2009 godina vo Republika Makedonija”, którego autorką jest Snežna Venovska-Antevska. Oba teksty poświęcone są różnowymiarowej analizie prezydenckich i lokalnych wyborów z marca 2009 roku.

Zdecydowanie jednym z najcenniejszych tekstów omawianego tomu studiów pozostaje artykuł autorstwa Jędrzeja Paszkiewicza – „Macedoński problem narodowościowy w greckiej polityce zagranicznej w latach dwudziestych XX wieku”. Podstawową wartością tego tekstu jest oparcie go w znacznym stopniu na źródłach i literaturze greckiej, co stanowi znaczące novum w polskiej historiografii. Uzupełnieniem dla tematu relacji macedońsko-greckich jest tekst Ireny Stawowy-Kawki „Republika Macedonii i Macedończycy w greckiej polityce po 1991 roku”. Teksty te dają spory zakres wiedzy, który jest niezwykle znaczący z perspektywy wciąż toczącego się sporu o nazwę pomiędzy Republiką Macedonii a Grecją.

Pozostałe teksty trzeciego rozdziału dotyczą relacji Macedonii z pozostałymi sąsiadami, gdzie praktycznie w każdym przypadku istnieje pewna sfera konfliktowa.

Tom Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego to pozycja bardzo wartościowa, cenna zarówno dla badaczy tematu jak i czytelników traktujących wiedzę o regionie z sposób bardziej hobbystyczny. Wielką zaletą tej pracy są przede wszystkim postaci autorów jak i redaktorów, którzy stanowią zdecydowaną czołówkę wśród polskich badaczy tematyki bałkańskiej, co zresztą potwierdza poziom naukowy niniejszej publikacji. Jak już wspomniano, problemy funkcjonowania współczesnej Macedonii, mimo małego zainteresowania ze strony wspólnoty międzynarodowej, są nadal istotne i niosącą za sobą ryzyko destabilizacji nie tylko sytuacji w tym państwie, ale również w regionie. Można więc stwierdzić, że czas publikacji omawianego tomu został zaplanowany wręcz idealnie i pozostaje mieć nadzieję, że stanie się on przedmiotem lektury nie tylko osób interesujących się Bałkanami, ale także polityków.

Pozycja do nabycia w księgarni internetowej wydawnictwa.

Czytany 5666 razy Ostatnio zmieniany czwartek, 30 październik 2014 00:04