wtorek, 21 lipiec 2015 07:16

Leonid Sawin: BRICS i nowa G-8

Oceń ten artykuł
(5 głosów)

Leonid Sawin

Przeprowadzenie w tym samym czasie i w tym samym miejscu szczytu państw BRICS i Szanghajskiej Organizacji Współpracy (SzOW) jest wydarzeniem znamiennym. Obie organizacje łączy też to, że w ich skład wchodzą Rosja i Chiny. W rekordowo krótkim czasie pięć krajów grupy BRICS (26% powierzchni lądu, 42% ludności świata i 27% światowego PKB) utworzyło nowy zbiorowy podmiot stosunków międzynarodowych. Rozpoczęcie zaś procedury przyjęcia Indii i Pakistanu do grupy sześciu państw współtworzących SzOW przeobraża tę ostatnią w nową grupę na arenie międzynarodowej – Grupę Ośmiu (G-8).

„Przyjęte na szczycie państw BRICS dokumenty: Deklaracja ufijska, Plan Działań i Strategia Partnerstwa Gospodarczego, zawierają konkretne porozumienia dotyczące rozwoju organizacji i umocnienia jej międzynarodowego statusu. Powołano do życia dwie instytucje finansowe – Nowy Bank Rozwoju i Pulę Warunkowych Rezerw Walutowych, których łączny kapitał wynosi 200 mld dolarów. Do końca roku ma zostać opracowana specjalna 'mapa drogowa' z wyszczególnieniem najważniejszych wspólnych projektów w sferze infrastruktury, przemysłu i rolnictwa. Postanowiono też włączyć do prac przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego. A żeby wszystko było bardziej dostępne i zrozumiałe, zostanie utworzona specjalna strona internetowa – wirtualny sekretariat BRICS” – takimi słowami postanowienia szczytu komentowała „Rossijskaja gazieta”.

Wiosną 2016 roku rozpocznie się finansowanie pierwszych projektów z Puli Warunkowych Rezerw Walutowych, przy czym ich zasięg geograficzny nie będzie ograniczony do krajów członkowskich BRICS. Jednocześnie Chin Gui, dyrektor departamentu Europy i Azji Środkowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych ChRL, zasygnalizował, że Rosja stanowi priorytet dla chińskich inwestycji, które będą skierowane w infrastrukturę, budownictwo mieszkaniowe i wysokie technologie.

Rok rosyjskiej przewodnictwa w BRICS upływa bardzo dynamicznie. Jak zauważył prezydent Władimir Putin, „podczas rosyjskiej prezydencji odbyły się po raz pierwszy Obywatelskie, Parlamentarne i Młodzieżowe fora BRICS. Trwa proces tworzenia Uniwersytetu Sieciowego BRICS i toczą się prace nad powołaniem Rady Regionów naszej organizacji”.

Między przedstawicielami państw członkowskich BRICS mają miejsce spotkania na szczeblu ministerialnym, dotyczące kwestii ochrony zdrowia, oświaty, rolnictwa, opodatkowania, nauki i technologii, opieki społecznej, łączności i komunikacji, pracy i zatrudnienia oraz kultury. Pogłębiająca się jednomyślność państw członkowskich BRICS dotyczy praktycznie wszystkich palących kwestii polityki międzynarodowej, począwszy od regionalnych konfliktów i zagrożeń płynących z handlu narkotykami, a skończywszy na kosmosie i piractwie.

Bardzo charakterystyczny jest wymiar obywatelski grupy BRICS. Niedługo przed szczytem odbyło się w Moskwie forum z udziałem ekspertów. Nowe porozumienia zostały osiągnięte na Radzie Biznesu BRICS, a przedstawiciele związków zawodowych przekazali swoje rekomendacje liderom państw członkowskich grupy.

Podczas rozmów w rozszerzonym formacie z udziałem liderów grupy BRICS, premier Indii Narendra Modi podkreślił istotność doprowadzenia do końca reformy ONZ i Rady Bezpieczeństwa. Bardzo aktualny wydźwięk miały też wypowiedzi indyjskiego premiera odnośnie do sankcji: tylko te nałożone przez ONZ mają siłę prawną, zaś pozostałe są niczym innym, jak tylko próbą dyktowania innym państwom własnych warunków, co jest niedopuszczalne. Prezydent Brazylii Dilma Rousseff także podjęła kwestię reformy ONZ, podkreślając znaczenie uczestnictwa światowej organizacji w rozmaitych globalnych projektach, począwszy od zarządzania przepływami migracyjnymi, a skończywszy na kontroli zmian klimatycznych.

Zestrojenie prac dwóch organizacji już samo w sobie jest wielce interesujące. I tak, na finansowym forum BRICS i SzOW, które miało miejsce 8 czerwca, uczestniczył wiceprezes tureckiego Banku Rozwoju Przemysłowego Çiğdem Içel. Samo uczestnictwo na szczycie BRICS, w charakterze gości, liderów państw członkowskich SOW znacznie podniosło status spotkania.

Szczególnie ważne decyzje zapadły na szczycie SzOW. Pierwszy raz w historii tej organizacji rozpoczęto procedurę przyjęcia dwóch nowych członków – Indii i Pakistanu. Ponadto uzgodniono kwestię podniesienia statusu Białorusi, uczestniczącej w pracach SzOW, do poziomu państwa obserwatora. Do organizacji dołączyły też, w charakterze partnerów do dialogu, Azerbejdżan, Armenia, Kambodża i Nepal.

Na uwagę zasługuje też fakt, że po zakończeniu procedury przyjęcia do SzOW Indii i Pakistanu, nowa G-8 będzie liczyła już cztery mocarstwa jądrowe. Komentując dany fakt, prezydent Uzbekistanu Islam Karimow zauważył, że może to zmienić układ sił na arenie światowej. W pełni aktualną pozostaje kwestia wstąpienia do SzOW Islamskiej Republiki Iranu. Jak na razie jest to niemożliwe z racji tego, że Teheran objęty jest sankcjami, ale jak zauważył rosyjski minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow, na rozmowach „Szóstki” z Iranem osiągnięto znaczący postęp i można się spodziewać, że w najbliższej przyszłości istniejące problemy znajdą swoje rozwiązanie (jeśli tylko Zachód nie będzie próbował forsować zmian w podpisanym już wcześniej porozumieniu ramowym).

Na szczycie SzOW przyjęto program współpracy w ramach walki z terroryzmem i separatyzmem na lata 2016–2018 (w tym czasie dyrektorem Komitetu Wykonawczego SzOW będzie rosyjski przedstawiciel) i podjęto pracę nad Konwencją SzOW o walce z ekstremizmem. Dano też sygnał do rozpoczęcia prac nad utworzeniem Centrum ds. przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa państw członkowskich SzOW, na bazie Regionalnej Struktury Antyterrorystycznej SzOW.

Zatwierdzono strategię rozwoju SzOW do 2025 r. i przyjęto Deklarację ufijską. W strategii mówi się o tym, że starania SzOW będą szły „w kierunku budowy policentrycznego demokratycznego systemu międzynarodowego”, oraz o tym, jak ważne jest utworzenie jednej, niepodzielnej przestrzeni bezpieczeństwa.

W wystąpieniu podsumowującym oba szczyty, prezydent Rosji W. Putin zaznaczył, że trwają prace nad „utworzeniem Banku Rozwoju i specjalnego konta Szanghajskiej Organizacji Współpracy. Wielce obiecująco przedstawia się też wizja utworzenia na bazie istniejącego Stowarzyszenia Międzybankowego SzOW międzynarodowego centrum finansowania projektowego”. Rosyjski lider wezwał do aktywniejszego wykorzystywania w SzOW możliwości będących atrybutem grupy BRICS.

Liderzy Rosji i Chin zaznaczyli, że gotowi są aktywnie pracować nad realizacją idei zespolenia dwóch integracyjnych projektów – Euroazjatyckiego Sojuszu Gospodarczego i Gospodarczego Pasa Szlaku Jedwabnego. Do tego zadania mogą być też powołane inne międzynarodowe organizacje, na przykład trójstronny format: Rosja-Mongolia-Chiny. Na marginesie szczytu BRICS, liderzy tych trzech państw porozumieli się w kwestii zintensyfikowania prac w najrozmaitszych obszarach, począwszy od budowy infrastruktury, a skończywszy na działalności informacyjnej i kulturowej.

Państwa grupy BRICS będą też koordynować swoje działania w celu obrony ich wspólnych stanowisk w ramach G20, wykorzystując tę ostatnią platformę dla popularyzacji wypracowanych przez siebie projektów. Na szczycie G20 w listopadzie 2015 roku, który ma się odbyć w Turcji, będą kontynuowane dyskusje dotyczące zapoczątkowania działalności banku BRICS, a także innych zadań, o których mowa w Deklaracji ufijskiej.

Fot. emergingequity.org
Przekład: Justyna Jarmułowicz
Czytany 3975 razy