czwartek, 05 lipiec 2012 08:44

Scott Stewart: Czy syryjscy rebelianci dostają zagraniczne wsparcie?

Oceń ten artykuł
(1 głos)

munitions_iraq  Scott Stewart

Istnieje wiele sposobów oceny stopnia zagranicznego wsparcia jakie otrzymują bojownicy m.in. w Syrii. Wskaźniki oceny mogą zawierać cokolwiek, począwszy od mundurów i karabinów automatycznych po obecność coraz większej liczby przeciwpancernych pocisków kierowanych i przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych.

Nagranie wideo, niedawno zamieszczone w Internecie, przedstawiające atak w Syrii z wykorzystaniem improwizowanego urządzenia wybuchowego (IED – improvised explosive device) zdobyło wielki rozgłos. Syryjska grupa bojownicza o nazwie Brygada Jastrzębi (Hawks Brigade} z Lewantu przyznaje się do ataku skierowanego na opancerzony autobus wojskowy rządu syryjskiego, który przejeżdżał wzdłuż drogi w pobliżu twierdzy rebeliantów w regionie Idlib. Zdaniem tej grupy, atak przedstawiony w filmie pokazuje IED o nazwie: pocisk formowany wybuchowo (EFP – Explosively Formed Projectiles). Choć film został nakręcony z dość dużej odległości, wydaje się, że IED uderzyło w istotny i centralny otwór w opancerzonym autobusie – dokładnie w taki sposób, w jaki EFP byłby wykorzystany przy takim celu.

EFP to logiczne narzędzie dla bojowników do wykorzystania przeciwko przeważającym siłom rządowym, które są mocno uzależnione od opancerzenia. EFP stanowią znaczące zagrożenie dla pojazdów opancerzonych, które syryjska armia rozlegle użytkuje, też dość skutecznie, w kampanii przeciwko syryjskim grupom rebelianckim.

Ważnym sposobem na określenie sytuacji logistycznej grupy i trasy lotu jest badanie technologii IED wykorzystywanej przez bojowników. Może być ono również sposobem na rozeznanie się czy grupa jest szkolona z zewnątrz oraz czy dostaje wsparcie logistyczne.

Pociski formowane wybuchowo

Pocisk formowany wybuchowo, w języku angielskim posiadający dwie nazwy, to proste urządzenie składające się z obudowy, wkładki i materiału wybuchowego. EFP przez lata były częścią wojskowych zapasów broni wielu krajów. Przykładowo armia amerykańska od 1990 roku posiada lekką amunicję bojową M2 (o wdzięcznej nazwie SLAM). Prowizoryczne urządzenia EFP mogą być również wykonane przez podmioty niepubliczne; były one powszechnie stosowane w amerykańskich pojazdach wojskowych w Iraku.

Zastosowanie EFP na polu walki wymaga także detonatora i zestawu zapłonowego do rozpoczęcia detonacji. Zestaw zapłonowy może być bardzo różny, od systemu przewodowego detonowania do prowizowanego systemu uruchomianego przez ofiarę, który jest wyzwalany nieumyślnie przez cel i obejmuje modyfikujące go przedmioty jak np. wiązka podczerwieni przy otwieraniu drzwi garażowych.

Obudowa prowizorycznego EFP często składa się z krótkiego odcinka rury dobrze obudowanej z dyskiem stalowym przyspawanym z jednej strony do rury. W dysku wywiercony jest mały otwór, aby umożliwić wstawienie nasadki detonującej. Rura jest następnie wypełniana materiałem wybuchowym, a metalowa wkładka - najczęściej wykonana z miedzi – jest umieszczona nad otwartym końcem rury.

EFP wykorzystują tę samą zasadę ogólną jak w ładunku kumulacyjnym. W tradycyjnej amunicji typu ładunek kumulacyjny jak np. głowica do rakiet przeciwpancernych, cienka membrana metalowa służy do uzyskania ogniskowania. Przy zderzeniu, wklęsły metalowy stożek w głowicy topi się a pocisk z dużą prędkością, ze strumieniem przegrzanego gazu z materiału wybuchowego, przenika przez opancerzenie. Jednakże, aby ładunek kumulacyjny był najbardziej efektywny i osiągnął maksymalną penetrację, należy go zdetonować ze ściśle określonej, relatywnie bliskiej odległości od celu. W amunicji jak np. granatnik przeciwpancerny, pusta przestrzeń pomiędzy nosem głowicy a miedzianym stożkiem na ogół zapewnia wymaganą odległość materiału wybuchowego od celu.

Amunicja EFP jest w pewien sposób taka jak tradycyjny ładunek kumulacyjny, ale zawiera metalową wkładkę z mniejszym kątem. Więc zamiast tworzyć stożek, wkładka wygląda bardziej jak wklęsła soczewka czy kształt półmiska. EFP korzysta także z cięższej wkładki, które formuje się w postać bryły lub “penetratora”, gdy urządzenie jest detonowane. Penetrator jest wtedy rozpędzany do celu przy bardzo dużej prędkości. Różnica w ksztacie i wadze wkładki pozwala EFP być zainstalowanym w dalszej odległości niż tradycyjny ładunek kumulacyjny.

Ponieważ elementy potrzebne do budowy EFP są proste, takie urządzenia mogą być niedrogo wykonane, z materiałów łatwo dostępnych. Na przykład dobrze obudowana rura i blacha stalowa są powszechnie dostępne w niemal każdym regionie świata. Ponadto, skonstruowanie obudowy EFP z tych elementów wymaga niewielu umiejętności i prostych maszyn, takich jak spawarka, szlifierka i wiertarka.

Miedziana wkładka jest wyrafinowaną częścią urządzenia, wymagającą nieco więcej precyzji w jej wytworzeniu. Jeżeli wkładka nie będzie uformowana w sposób precyzyjny, urządzenia będą mieć skłonność do wypluwania odłamków miedzi zamiast stworzenia naprawdę skutecznego penetratora. Tymczasem, gdy właściwy kształt wkładki zostanie osiągnięty albo przez skopiowanie kształtu wkładki do profesjonalnie zaprojektowanego urządzenia EFP, albo za metodą prób i testów, wówczas wkładki można wykonać w łatwy sposób przy pomocy formy i prasy hydraulicznej.

Ze względu na zdolność do ogniskowania siły ładunku wybuchowego, mniejszy EFP zawierający zaledwie kilka kilogramów materiału wybuchowego może spowodować znacznie większe szkody w opancerzonym pojeździe niż tradycyjne IED z materiałem wybuchowym wysokiej jakości. Oznacza to, że rebelianci mogą przygotować setki EFP z wypełniacza wybuchowego, służącego do przygotowania jednego ładunku typu samochód-pułapka (VBIED – Vehicle Born Improvised Explosive Device). Ponieważ są małe, łatwiej można ukryć EFP, które są trudniejsze do wykrycia niż większe urządzenia. Mogą one być umieszczone obok drogi zamiast być schowane w samej drodze jak miny przeciwpancerne. Jednak, aby skutecznie działać i wystrzelić penetrator w optymalnym miejscu od pojazdu, EFP musi być umieszczony prawidłowo w celu zapewnienia odpowiedniej odległości materiału wybuchowego od celu i musi być skierowany na odpowiednią wysokość pojazdu docelowego. Musi także być przygotowany w sposób, który pozwala na dokładny czas detonacji, w zależności od tego czy jest inicjowany komendą czy niezależnie przez ofiarę.

EFP używane w Iraku, Libanie i na terytoriach palestyńskich okazały się wysoce skuteczne wobec pojazdów opancerzonych – nawet wobec czołgów bojowych. Są one wręcz zabójcze dla lżejszych pojazdów takich jak opancerzone wózki transportowe, jeepy i samochody terenowe Humvee – lub dla opancerzonego autobusu, pokazanego w syryjskim video.

Symptomy wsparcia zagranicznego

Wiele można powiedzieć dokładnie badając IED stosowane w atakach rebeliantów. W 1970 roku, na przykład, szybki wzrost konstrukcji bomb w palestyńskich i innych marksistowsko-zorientowanych grupach bojowników wskazywał, że grupy te były szkolone przez profesjonalistów od konstrukcji bomb, wysyłanych przez sponsorów państwowych. Rzeczywiście, kilkadziesiąt lat temu, zanim Al-Kaida otworzyła obozy szkoleniowe w Pakistanie i Afganistanie, takie obozy w Dolinie Bekaa w Libanie, w Demokratycznej Republice Ludowej Jemenu, Libii i Iraku przyjmowały bojowników z całego świata, a specyficzne techniki konstrukcji bomb, które pojawiły się w różnych rejonach można powiązać wstecz z poszczególnymi konstruktorami, którzy byli razem szkoleni w tych lokalizacjach. Później, pojawienie się znakowanych IED w takich miejscach jak Salwador czy Kolumbia wskazywało, że konstruktorzy z Tymczasowej Irlandzkiej Armii Republikańskiej (PIRA) i baskijskiej grupy bojowników ETA przekazali swoją wiedzę nowemu pokoleniu bojowników w tych krajach – fakt ten był później poparty aresztowaniami niektórych konstruktorów.

W wielu wczesnych atakach dżihadu przeciwko interesom USA w takich miejscach jak Jemen, specyficzne techniki wykorzystywane przez niektórych konstruktorów zostały potwierdzone przez badaczy, że przeszli oni szkolenie w obozach w Pakistanie a po walce z Sowietami w Afganistanie wrócili wyszkoleni do kraju. Później, po przeszkoleniu przez Hezbollah, al-Kaida zaczęła znakować wpływ Hezbollahu w swoich projektach IED.

Użycie znakowanych materiałów wybuchowych, jak Semtex H, przez takie grupy jak PIRA czy Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny-Dowództwo Generalne wykazało również wyraźny logistyczny związek między państwami – sponsorami terroryzmu, jak Libia i ich zbrojnymi przedstawicielami. Podczas rządów Kaddafiego, Libijczycy byli znani nawet z tego, że używali worków dyplomatycznych do przemytu Semtexu do ambasad libijskich w takich miejscach jak Londyn, skąd materiały wybuchowe były następnie dostarczane bojownikom do ataków.

W ostatnich latach, odnotowano szybki postęp w stosowaniu IED przez nigeryjską grupę bojowników Boko Haram. Gdy na przestrzeni sześciu miesięcy IED ewoluowały od małych, prowizorycznych urządzeń do dużych VBIED, to wyraźnie wskazywały, że konstruktorzy grupy otrzymali zewnętrzne szkolenia.

Niedawno, w innym przypadku, słabe, samobójcze VBIED wykorzystane przez Al-Kaidę w islamskim Maghrebie wykazały, że dowódcy grupy w północnej Algierii chcieliby zaatakować i dysponują chętnymi zamachowcami-samobójcami, ale mają trudności w zgromadzeniu wystarczającej ilości materiału wybuchowego do konstrukcji skutecznych VBIED. Informacja ta pozwala analitykom ocenić rodzaj zagrożenia jaki stanowi grupa.
Wracając do EFP – w Iraku były one najczęściej wykorzystywane przez szyickich bojowników, którzy otrzymali miedziane wkładki do prowizorycznych urządzeń EFP od irańskich Quds Force [1]. Rzeczywiście, konstruowanie EFP w Iraku było dobrym wskaźnikiem poparcia przez Iran szyickich bojówek. Choć Syria graniczy z Irakiem, nie można tak po prostu założyć, że technologia EFP rozprzestrzeniła się po drugiej stronie granicy. Z pewnością, założenie stojące za EFP jest dość proste, ale EFP w Iraku były w dużej mierze wykorzystywane przez szyickich bojowników, którzy są sprzymierzeni z Iranem, a co za tym idzie, z reżimem w Syrii. Jest mało prawdopodobne, by Siły Quds dostarczały miedziane wkładki do prowizorycznych EFP dla bojowników sunnickich w Syrii lub by zezwoliły swoim irackim współpracownikom na ich transfer. Jednak jest całkiem możliwe, że przedsiębiorczy szyici, którzy posiadali pewne wkładki mogli je sprzedać wojującym sunnitom, którzy następnie dostarczali je syryjskim bojownikom.

Ważne będzie monitorowanie ilu EFP używają syryjscy bojownicy. Jeśli używają ich jedynie kilka w rozproszonych lokalizacjach, to znaczy że mogą pozyskiwać wkładki doraźnie, ad hoc. Jednakże, jeśli EFP będą rozmieszczone w szerokim, usystematyzowanym układzie, będzie to wskazanie – choć z pewnością nie przekonujący dowód – że syryjscy bojownicy otrzymują dostawy z zewnętrznego źródła. Precyzja i skuteczność, z jaką wszystkie takie urządzenia są uruchamiane również wiele powiedzą o szkoleniach jakie otrzymali bojownicy. Zdolności EFP wytworzonych domowymi sposobami będą obarczone pewnymi błędami i nieścisłościami – rodzaj problemu często świadczy o postępie w konstrukcji bomb wzdłuż krzywej uczenia się tej działalności. Rosnąca liczba problemów zniknie, jeśli syryjscy bojownicy będą wspomagani przez zewnętrzne szkolenia i dostawy.

Istnieje wiele sposobów oceny stopnia zagranicznego wsparcia jakie otrzymuje grupa bojowników. Wskaźniki oceny mogą zawierać cokolwiek, począwszy od mundurów i karabinów automatycznych po obecność coraz większej liczby przeciwpancernych pocisków kierowanych i przenośnych przeciwlotniczych zestawów rakietowych. Ale bardziej subtelne wskazania, jak te zawierające komponenty IED i umiejętności konstrukcji bomb, nie powinny być pomijane.

Tekst został pozyskany do publikacji w ramach programu analitycznego Syria 2012.
Tłumaczenie: Justyna Gąska
This report is republished with permission of STRATFOR

________________________________________
1 Jest to specjalna formacja irańskiej Gwardii Rewolucyjnej, której zadaniem jest eksport rewolucji islamskiej poza terytorium irańskim. Podlega bezpośrednio irańskiemu przywódcy religijnemu.  Formacja działa w takich regionach, Afganistan, Irak, czy Ameryka Południowa – przyp. red.

Czytany 5445 razy Ostatnio zmieniany czwartek, 30 październik 2014 00:04