środa, 28 październik 2015 07:59

Marco Spada: Cybergeografia i infrastruktura fizyczna sieci Internet

Oceń ten artykuł
(4 głosów)

Marco Spada

Cyberprzestrzeń jest zazwyczaj kojarzona z nienamacalnym zjawiskiem. W rzeczywistości sieć funkcjonuje dzięki konkretnej infrastrukturze fizycznej, która oplata naszą planetę. Cybergeografia pozwala na obserwację złożonego systemu, jakim jest cyberprzestrzeń, w całej jego okazałości.

CYBERGEOGRAFIA

Internet i cyberprzestrzeń są zwykle postrzegane jako bliżej nieokreślone, wirtualne zjawiska, które mają niewiele wspólnego z rzeczywistością, a tym bardziej z geografią czy geopolityką. Niemniej jednak „Słownik terminów wojskowych i powiązanych” Departamentu Obrony USA określa cyberprzestrzeń jako „globalną domenę środowiska informacyjnego, na którą składają się współzależne sieci i infrastruktura technologii informacyjnej oraz zawarte w nich dane, w tym Internet, sieci telekomunikacyjne, systemy komputerowe, a także wbudowane procesory oraz kontrolery”. Jest zatem jasne, że cyberprzestrzeń (nazywana przez NATO piątym wymiarem działania), nie mogłaby istnieć bez wspierającej ją infrastruktury fizycznej, umieszczonej w przestrzeni geograficznej. Infrastruktura ta jest w dużym stopniu uzależniona od przestrzeni geopolitycznej, a więc od czynników geograficznych oraz fizycznych, politycznych i gospodarczych uwarunkowań obszarów, w których została rozmieszczona. Podczas dorocznej konferencji Gains Project (Geopolitics-Aware INternet Strategies, projektu ukierunkowanego na przygotowanie i zapobieganie cyberatakom na infrastrukturę krytyczną UE) profesor Kavé Salamatian z Uniwersytetu Sabaudzkiego przedstawił właśnie pojęcie cybergeografii. Jest to dyscyplina, która bada przestrzenne relacje między ludźmi a cyberprzestrzenią, dostarczając tym samym podstaw do geopolitycznej analizy przestrzeni cybernetycznej oraz jej funkcjonowania.

TROCHĘ LICZB:

• 95% ruchu sieciowego jest obsługiwanych przez kable podmorskie
• 11,629 km: długość kabla podmorskiego FASTER, który w 2016 roku ma połączyć wschód Azji z USA
• 60 Tb/s: przewidywana całkowita przepustowość FASTER (1Tb równa się 1024 Gb)
• 4500 Tb/s: przepustowość wszystkich kabli podmorskich (stan na rok 2015)
• 270: liczba kabli w eksploatacji
• 48: liczba nowych kabli, które mają zostać położone w ciągu najbliższych 2 lat

PRZESTRZEŃ CYBERPRZESTRZENI

Rzeczywistą przestrzeń cyberprzestrzeni stanowi infrastruktura fizyczna, funkcjonująca dzięki wsparciu infrastruktury informatycznej. Poza pojedynczymi urządzeniami, takimi jak smartfon czy komputer, za fizyczne komponenty sieci Internet można uznać również serwery i centra danych (gdzie są przechowywane i przetwarzane dane dostępne w sieci), punkty wymiany ruchu internetowego (infrastruktura usprawniająca wymianę danych), centra zarządzania siecią (monitorujące i zarządzające ruchem internetowym), a przede wszystkim kable światłowodowe, które umożliwiają fizyczne połączenie pomiędzy użytkownikami z różnych państw na całym świecie. Chociaż istnieją inne możliwości uzyskania dostępu do Internetu, np. łączność satelitarna, przeważająca część ruchu sieciowego jest obecnie obsługiwana przez kable podmorskie, które łączą ze sobą kontynenty i kraje. Tego typu kable biegną wzdłuż znanych szlaków żeglugowych, które od lat służyły do wymiany dóbr oraz informacji i podobnie, jak one są uzależnione od ograniczeń geograficznych. Nie bez przyczyny największa część kabli biegnie przez Pacyfik, łącząc Kanadę i Zachodnie Wybrzeże Stanów Zjednoczonych z Japonią oraz Azją Południowo-Wschodnią, a także przez Atlantyk, łącząc północ Europy ze Wschodnim Wybrzeżem USA.

Kluczową rolę odgrywa Morze Śródziemne, dzięki któremu, poprzez Kanał Sueski, połączono Europę (a przede wszystkim centrum w Marsylii) z Afryką Północną, Bliskim Wschodem oraz krajami położonymi nad Oceanem Indyjskim. Strategiczne położenie owych węzłów komunikacyjnych pozostaje zatem nie bez znaczenia także w erze Internetu, w której na wartości zyskało wszystko to, co istnieje online, a do czego dostęp można uzyskać wciąż dzięki tym samym szlakom, z których ludzie korzystali od wieków.

W centrum zainteresowania znalazła się ostatnio kwestia połączenia z Ameryką Południową: podczas otwartej dyskusji dotyczącej zarządzania Internetem, wśród różnych środków, które Brazylia zamierza podjąć, by odzyskać kontrolę nad własną cyberprzestrzenią, zrodził się pomysł stworzenia niezależnych połączeń z resztą kontynentu, Afryką i – co szczególnie istotne – z Europą, by przekierować ruch sieciowy, który obecnie niemalże w całości przepływa przez USA, bezpośrednio na terytorium Brazylii. W rezultacie, przedsiębiorstwa telekomunikacyjne Telebras (brazylijskie) oraz Islalink (hiszpańskie) przedstawiły w zeszłym roku plan budowy kabla, który ma bezpośrednio połączyć Fortalezę z Lizboną i powinien być oddany do użytku w 2018 roku: położenie kabla o długości 5875 km pochłonie 185 milionów dolarów. By lepiej nakreślić zakres inwestycji, warto wspomnieć, że kilometr linii kolejowej dla kolei dużych prędkości w Europie kosztuje ok. 20–30 milionów euro, natomiast opisywane połączenie z Brazylią ma kosztować 0,03 miliona dolarów za kilometr.

internet_kabel01.JPG

Rozmieszczenie kabli podmorskich na świecie. Źródło: Submarine Cable Map

KABLE PODMORSKIE

Biorąc pod uwagę wielkie inwestycje powiązane z innymi projektami, rozbudowa podmorskich kabli światłowodowych może zmienić dotychczasowy model łączności między państwami, również na poziomie zarządzania Internetem. Kable podmorskie, jako część infrastruktury fizycznej, są narażone na zagrożenia różnego typu, takie jak zamierzone lub niezamierzone uszkodzenia, których ryzyko wzrasta w przypadku tzw. „wąskich gardeł” geograficznych oraz newralgicznych punktów, gdzie znajduje się wiele kabli, a co za tym idzie, rośnie niebezpieczeństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń mogących przynosić straty. Nie należy zapominać o ich strategicznym znaczeniu: to właśnie niezawodność i szybkość usługi, którą oferują tego typu kable, pozwala na przesyłanie naszych prywatnych danych na drugi koniec świata, przeprowadzanie transakcji bankowych i gospodarczych oraz rozmów rządowych, w sposób bezpieczny i niemal natychmiastowy. Istotną rolę pełnią również ochrona i zarządzanie danymi, które są przesyłane z wykorzystaniem kabli podmorskich. W projekty rozbudowy kabli zostają zaangażowane państwowe przedsiębiorstwa telekomunikacyjne i same rządy państw, a niejednokrotnie również giganci branży internetowej, jak Google czy Facebook. M.in. z tego powodu, w ramach ochrony danych rządowych przesyłanych poza terytorium państwa, Stany Zjednoczone za pośrednictwem departamentów (Departamentu Stanu oraz Departamentu Obrony), agencji wywiadu oraz bezpieczeństwa narodowego (CIA i NSA) dbają o to, by fakt, że omawiana infrastruktura jest własnością międzynarodową, nie ułatwiał jednocześnie dostępu do informacji istotnych dla ich bezpieczeństwa narodowego.

internet_kabel02.JPG
Rozmieszczenie kabli podmorskich w Europie. Źródło: Submarine Cable Map

KORZYŚCI I ZAGROŻENIA

Rozważania na temat cybergeografii pozwalają dostrzec korzyści i zagrożenia związane z infrastrukturą fizyczną sieci, uwarunkowaniami geograficznymi, zarządzaniem Internetem oraz polityką międzynarodową. Warto poddać je głębszej analizie.
Infrastruktura fizyczna sieci Internet

Internet jest siecią, która przyczyniła się do rewizji klasycznego podejścia do czasu i przestrzeni, niemniej jednak opiera się na fizycznie istniejącej infrastrukturze, złożonej z serwerów, kabli podmorskich, satelitów, punktów wymiany ruchu oraz centrów obliczeniowych. By zrozumieć zagadnienie cyberprzestrzeni oraz rządzące nią prawa, należy zatem podejść do problemu całościowo, biorąc pod uwagę zarówno istnienie konkretnej infrastruktury, jak i niematerialne zjawiska, które dzięki niej zachodzą. Równocześnie nie można zapominać, że sieć jest narażona na różne zagrożenia natury fizycznej, które są nie mniej istotne od tych związanych z infrastruktura informatyczną.

Uwarunkowania geograficzne

Granice, cieśniny i kanały oraz szlaki oceaniczne od zawsze determinowały kształt sieci komunikacyjnych, z których korzystali ludzie. Nie bez przyczyny kable, za pomocą których przesyłane są informacje, jakie chcemy sobie nawzajem przekazać, biegną wzdłuż tych samych znanych szlaków, tworząc infrastrukturę, na której opiera się cyberprzestrzeń, pojmowana jako zjawisko niematerialne. Węzły takie jak Kanał Sueski, Zatoka Adeńska czy Morze Południowochińskie pełnią strategiczną rolę także w epoce Internetu.

Zarządzanie Internetem i polityka międzynarodowa

Zarządzanie Internetem i polityka międzynarodowa nieustannie oddziałują na cyberprzestrzeń także w jej wymiarze fizycznym. Od lat pozostają otwarte kwestie natury geopolitycznej, takie jak kontrola nad danymi oraz odpowiedzialność za przesyłane dane (dzielona między organy rządowe i prywatne przedsiębiorstwa), lokalizacja fizyczna serwerów i baz danych oraz związane z tym przepisy prawne. Za doskonały przykład może tutaj posłużyć wspomniany wcześniej przypadek Brazylii i Stanów Zjednoczonych.

ZAGROŻENIA

Zagrożenia dla kabli podmorskich:
• newralgiczne punkty, w których położono wiele kabli;
• uszkodzenia zamierzone/sabotaż;
• uszkodzenia wynikające z użytkowania/ wypadki;
• ryzyko utraty przydatności w obliczu wzrostu zapotrzebowania na większą przepustowość sieci.

ZMIENNE
Zmienne związane z cyberprzestrzenią:
• infrastruktura fizyczna (kable, centra danych, serwery…);
• środowisko informatyczne i przechowywane w nim dane;
• medium transmisyjne (przewodowe, satelitarne, radiowe…);
• zarządzanie Internetem oraz obowiązujące przepisy prawne.

Informacje dodatkowe
Submarine Cable Map (źródło, z którego zaczerpnięto mapy) pozwala prześledzić w sposób interaktywny rozmieszczenie kabli podmorskich na świecie.

Przekład: Martyna Pałys
Źródło: http://www.ilcaffegeopolitico.org/33981/la-cyber-geography-le-infrastrutture-fisiche-internet
Fot. defensetech.org

Czytany 4267 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 26 październik 2015 20:31